Zona hastalığı nedir, belirtileri nelerdir, bulaşıcı mı?

ZONA HASTALIĞI NEDİR, NEDEN OLUR?

Zona hastalığı, Varicella Zoster Virüsü (VZV) adı verilen virüsün neden olduğu enfeksiyon hastalığıdır. Suçiçeği geçiren kişilerde virüs tamamen ortadan kalkmaz. Sinir dokularında uzun yıllar boyunca sessiz kalabilir. Bağışıklık sisteminin zayıflaması veya yaşın ilerlemesi gibi etkenlerle yeniden aktifleşerek zona hastalığına yol açabilir. Zona her yaşta ortaya çıkabilse de özellikle 50 yaş üzerindeki yetişkinlerde daha sık görülür.

ZONA HASTALIĞININ İLK BELİRTİLERİ NELERDİR?

Zona hastalığı çoğu zaman ciltte döküntü oluşmadan önce bazı belirtilerle kendini gösterir.

En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

Vücudun belirli bir bölgesinde yanma ve batma hissi

Ciltte karıncalanma, kaşıntı ve hassasiyet

Tek taraflı ağrı

Kızarıklık ve içi sıvı dolu kabarcıklar

Dokunmayla artabilen ağrı

Baş ağrısı ve halsizlik

Bazı hastalarda ateş ve titreme

Zona döküntüleri genellikle göğüs, sırt, bel veya yüz bölgesinde görülür. Çoğunlukla vücudun yalnızca bir tarafını etkiler.Önemli bir ayrıntı ise ağrının, döküntüler ortaya çıkmadan birkaç gün önce başlayabilmesidir.

ZONA HASTALIĞI BULAŞICI MI?

Zona hastalığı hakkında en çok merak edilen konulardan biri bulaşıcılık durumudur.Zona, bir kişiden diğerine doğrudan zona hastalığı olarak bulaşmaz. Ancak hastalığa neden olan virüs başka kişilere geçebilir. Zona hastasının cildindeki kabarcıklardan yayılan virüs, daha önce suçiçeği geçirmemiş veya suçiçeği aşısı olmamış kişilerde suçiçeğine neden olabilir.Bulaşma, kabarcıkların içindeki sıvıyla doğrudan temas veya bu kabarcıklardan kaynaklanan virüs parçacıkları yoluyla gerçekleşebilir. Döküntülerin üzeri tamamen kabuklanana kadar bulaşma riski devam eder. Bu nedenle zona hastalarının döküntüleri kapalı tutması, el hijyenine dikkat etmesi ve özellikle yenidoğanlarla, bağışıklığı zayıf kişilerle ve suçiçeğine karşı bağışıklığı bulunmayan hamilelerle temastan kaçınması önerilir.

ZONA HASTALIĞI KİMLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜR?

Zona hastalığı her yaş grubunda görülebilir. Ancak bazı kişilerde hastalığın ortaya çıkma riski daha yüksektir. Risk grubunda bulunan kişiler arasında 50 yaş üzerindeki yetişkinler, bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler, kanser tedavisi gören hastalar ve bağışıklığı baskılayan ilaçlar kullanan kişiler yer alır. Yoğun stres ve bazı kronik hastalıklar da zona gelişimiyle ilişkili olabilir.

ZONA HASTALIĞINDA İLK 72 SAAT NEDEN ÖNEMLİ?

Zona tedavisinde erken müdahale büyük önem taşıyor. Antiviral ilaçlar, özellikle döküntülerin ortaya çıkmasından sonraki ilk 72 saat içerisinde başlandığında daha etkili olabiliyor. Uygun tedavi, hastalığın süresini ve belirtilerin şiddetini azaltabiliyor. Ancak ilk 72 saatin geçmiş olması tedavinin artık yararsız olduğu anlamına gelmiyor. Özellikle yeni döküntüler oluşuyorsa veya komplikasyon riski varsa doktor değerlendirmesi gerekiyor.

ZONA HASTALIĞI KAÇ GÜNDE GEÇER?

Zona hastalığında ciltteki döküntüler genellikle 2 ila 4 hafta içerisinde iyileşir. Ancak bazı kişilerde döküntüler geçmesine rağmen ağrı devam edebilir. Postherpetik nevralji olarak adlandırılan bu durum, zona sonrasında gelişebilen ve uzun süre devam edebilen sinir ağrısıdır. Özellikle ileri yaştaki hastalarda bu komplikasyonun görülme riski daha yüksektir.

ZONA HASTALIĞI TEHLİKELİ Mİ?

Zona çoğu kişide iyileşebilse de bazı durumlarda ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Özellikle göz çevresinde ortaya çıkan zona, görme sağlığını tehdit edebilir. Göz veya burun çevresinde döküntü, gözde kızarıklık ya da görme değişikliği olması durumunda acil tıbbi değerlendirme gerekir. Bağışıklık sistemi ciddi şekilde zayıflamış kişilerde de hastalık daha ağır seyredebilir.

ZONA HASTALIĞINDAN KORUNMAK MÜMKÜN MÜ?

Zona hastalığından korunmada aşılama önemli bir yöntem olarak öne çıkıyor. CDC, 50 yaş ve üzerindeki yetişkinler ile bağışıklık sistemi baskılanmış belirli yetişkin gruplarında zona aşısını öneriyor. Aşı uygunluğu, kişinin yaşı, sağlık durumu ve ülkedeki güncel aşılama uygulamalarına göre hekim tarafından değerlendirilmeli. Uzman sağlık kuruluşlarının önerilerine göre, zona şüphesi bulunan kişilerin özellikle ilk belirtiler ortaya çıktığında sağlık kuruluşuna başvurması, erken tanı ve uygun tedavi açısından önem taşıyor.